รากฐานสำคัญของการพัฒนาเด็กไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การเสริมสร้างสติปัญญา (IQ) เท่านั้น แต่ต้องอาศัย “องค์ความรู้ฐานราก 3 มิติ” ที่ประกอบด้วย การสร้างตัวตน (Self) การเข้าใจพัฒนาการตามวัย และการพัฒนาทักษะสมองส่วนหน้า (EF) โดยวิทยากรเน้นย้ำว่า “ถ้า Self ไม่ดี EF จะไม่เกิด” หมายความว่า เด็กต้องมีความรู้สึกนึกคิดที่ดีต่อตนเอง รู้สึกเป็นที่รักและมีตัวตนในสายตาของครูและพ่อแม่เสียก่อน สมองส่วนหน้าจึงจะพร้อมทำหน้าที่ในการบริหารจัดการชีวิตได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

ในมิติของการสร้างตัวตน (Self) สำหรับเด็กวัยประถมศึกษา (7–9 ปี) โลกของเด็กจะขยายออกจากครอบครัวสู่โรงเรียน ครูและเพื่อนจึงกลายเป็น “กระจกสะท้อนตัวตน” ที่สำคัญยิ่ง ครูประถมจึงต้องระมัดระวังการใช้ “วินัยเชิงลบ” เช่น การดุด่าหรือตำหนิที่ทำให้เด็กเสียความมั่นใจ แต่ควรเปลี่ยนมาใช้ “วินัยเชิงบวก” ที่เน้นสัมพันธภาพและการให้โอกาส โดยใช้เทคนิคการชมที่พฤติกรรม (ชม 3 ท่อน) เพื่อให้เด็กรับรู้ถึงความพยายามและความสามารถของตนเอง ซึ่งจะนำไปสู่การมี Growth Mindset หรือความเชื่อว่าตนเองสามารถพัฒนาให้ดีขึ้นได้เสมอ แม้จะเผชิญกับความล้มเหลว

สำหรับทักษะสมองส่วนหน้า (EF) ซึ่งเปรียบเสมือน CEO ของสมองที่คอยควบคุมการตัดสินใจ การยับยั้งชั่งใจ และความจำเพื่อใช้งาน (Working Memory) นั้น สามารถฝึกฝนได้ผ่านกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่ท้าทาย โดยวิทยากรได้เสนอ 7 สถานการณ์ที่ช่วยกระตุ้น EF ในห้องเรียน ได้แก่ สถานการณ์ที่เด็กต้องตัดสินใจเอง ต้องวางแผน ต้องแก้ปัญหา ต้องริเริ่มสิ่งใหม่ ต้องควบคุมอารมณ์ภายใต้ความกดดัน ต้องอดทนต่อความยากลำบาก และต้องประเมินผลการกระทำของตนเอง การที่ครูเปิดโอกาสให้เด็กได้ “คิดเอง ทำเอง และลองผิดลองถูก” แทนการทำตามคำสั่งเพียงอย่างเดียว จะช่วยสร้างวงจรสมองที่แข็งแรงและติดตัวเด็กไปจนเติบโตเป็นผู้ใหญ่

ในช่วงท้ายของการบรรยาย ได้มีการแบ่งปันประสบการณ์จริงจากผู้บริหารโรงเรียนและศึกษานิเทศก์ที่ขับเคลื่อนเรื่อง EF พบว่า เด็กที่ได้รับการฝึกทักษะสมองอย่างต่อเนื่องจะมีภูมิคุ้มกันชีวิตที่แข็งแรง สามารถดึงตนเองกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาหรือหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ยาเสพติด ได้ดีกว่าเด็กทั่วไป เนื่องจากมีความสามารถในการกำกับตนเอง (Self-regulation) และประเมินสถานการณ์ได้อย่างรอบคอบ

สรุปได้ว่า การประยุกต์ใช้ EF ในการจัดการศึกษาไม่ใช่เพียงการจัดทำโครงการระยะสั้น แต่คือการสอดแทรกวิถีการเรียนรู้ที่ให้เด็กเป็นศูนย์กลางในทุกวิชา โดยมีครูทำหน้าที่เป็นผู้สร้างพื้นที่ปลอดภัยและตั้งคำถามกระตุ้นความคิด เพื่อบ่มเพาะเยาวชนให้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ “คิดเป็น ทำเป็น และบริหารจัดการชีวิตตนเองได้อย่างยั่งยืน”

สถาบันอาร์แอลจี (รักลูก เลิร์นนิ่ง กรุ๊ป) โดยนายสุรชาติ เล็กน้อย ผู้อำนวยการบริหาร และนางสาวปรารถนา หาญเมธี กรรมการผู้จัดการ