การพัฒนาทักษะสมองส่วนหน้าหรือ Executive Function (EF) ถือเป็นรากฐานสำคัญในการเตรียมความพร้อมให้เยาวชนไทยเติบโตอย่างมีคุณภาพและปลอดภัยจากสิ่งเร้าที่เป็นอันตราย โดยเฉพาะปัญหายาเสพติดและพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ในยุคดิจิทัล เช่น การติดโทรศัพท์มือถือหรือการบูลลี่ ทักษะ EF ทำหน้าที่เปรียบเสมือน “CEO ของชีวิต” ที่ช่วยควบคุมกระบวนการคิด การตัดสินใจ และการกำกับตนเอง ซึ่งวิทยากรเน้นย้ำว่าการมีเพียงสติปัญญา (IQ) หรือ “สิ่งที่เรารู้” นั้นไม่เพียงพออีกต่อไปในโลกปัจจุบัน แต่สิ่งที่สำคัญยิ่งกว่าคือ “ความสามารถในการนำความรู้ที่มีมาใช้ให้เกิดผล” ซึ่งก็คือหัวใจของ EF นั่นเอง

องค์ความรู้หลักที่ใช้ในการขับเคลื่อนเรื่องนี้ประกอบด้วย “ฐานราก 3 มิติ” ได้แก่ พัฒนาการตามวัย การสร้างตัวตน (Self) และทักษะสมอง EF ทั้ง 9 ด้าน ซึ่งแบ่งเป็นกลุ่มพื้นฐาน (ความจำเพื่อใช้งาน การยืดหยุ่นความคิด การยับยั้งชั่งใจ) กลุ่มกำกับตนเอง (การจดจ่อ การควบคุมอารมณ์ การประเมินตนเอง) และกลุ่มปฏิบัติ (การริเริ่มลงมือทำ การวางแผน และการมุ่งเป้าหมาย) โดยช่วงวัยทองของการพัฒนา EF จะอยู่ในช่วงปฐมวัยจนถึงประถมศึกษาตอนต้น หากเด็กได้รับการปูพื้นฐานการกำกับตนเองที่ดี จะช่วยลดความเสี่ยงในการกระทำผิดกฎหมายหรือยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดเมื่อเข้าสู่วัยรุ่นได้อย่างมีนัยสำคัญ

บทบาทของศึกษานิเทศก์และครูผู้สอนจึงต้องปรับเปลี่ยนจากการเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้เพียงอย่างเดียว มาเป็นผู้เอื้ออำนวยการเรียนรู้ (Facilitator) และโค้ช (Coach) ที่เข้าใจธรรมชาติของสมอง บรรยากาศในห้องเรียนต้องเป็นพื้นที่ปลอดภัยที่เอื้อต่อการทำงานของสมองส่วนคิดมากกว่าสมองส่วนอารมณ์ ครูควรใช้เทคนิค “จับถูกมากกว่าจับผิด” และการใช้ “วินัยเชิงบวก” โดยปรับเปลี่ยนถ้อยคำที่บั่นทอนกำลังใจมาเป็นการให้โอกาสและการรับฟัง เพื่อสร้างตัวตนที่เข้มแข็งให้กับเด็ก เมื่อเด็กมี Self-esteem หรือความภาคภูมิใจในตนเอง พวกเขาจะมีกำลังใจที่จะพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาและไม่ท้อถอยต่อความยากลำบาก

สรุปได้ว่า การพัฒนา EF ไม่ใช่ภาระงานใหม่ที่เพิ่มขึ้นของครู แต่เป็นการสอดแทรก “แว่นตา EF” เข้าไปในแผนการสอนเดิมทุกรายวิชา เพื่อสร้างสถานการณ์ที่ท้าทายให้เด็กได้ฝึกคิด ตัดสินใจ และลงมือปฏิบัติจริง การขับเคลื่อนนโยบายนี้อย่างต่อเนื่องจะช่วยฝัง “ชิป” แห่งคุณภาพชีวิตที่ดีลงในสมองของเด็กไทย เพื่อให้พวกเขาสามารถบริหารจัดการชีวิตตนเองให้ประสบความสำเร็จและมีความสุขท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างยั่งยืน

นายสุรชาติ เล็กน้อย
ผู้อำนวยการบริหาร
โดย สถาบันอาร์แอลจี (รักลูก เลิร์นนิ่ง กรุ๊ป)